Manna- og þjóðlífsmyndir úr Hafnarfirði.

Ljósmyndir Gunnars Rúnars Ólafssonar ljósmyndara 1917-1965.

Gunnar Rúnar fæddist í Hafnarfirði, móður sína missti hann ungur og ólst upp hjá móðursystur sinni á Hverfisgötu 4. Gunnar gekk í barnaskóla Hafnarfjarðar og lauk gagnfræðaprófi frá Flensborg árið 1933. Hann hóf verslunarrekstur í Hafnarfirði en eftir stríð hélt hann til Bandaríkjanna til náms í ljósmynda- og kvikmyndagerð. Eftir heimkomuna tók hann við að mynda Hafnfirðinga á förnum vegi, telst það vera hans merkasti ljósmyndaflokkur. Magnús Jónsson f.v. minjavörður orti vísur við u.m.þ.b. 300 mannamyndir Gunnars og gaf út bækurnar HUNDRAÐ HAFNFIRÐINGAR í þremur bindum. Gunnar Rúnar myndaði fyrir Hafnarfjarðarbæ í tilefni af 50 ára afmæli bæjarins.

Skilti 1 - 4

Skilti 1

Verksmiðjan Lýsi og Mjöl fyrir miðri myndinni, hvítur reykur lætur undan vindi. Félagið „Lýsi og Mjöl var stofnað í lok árs 1945 og hóf framleiðslu beinamjöls en árið eftir eignaðist félagið mjög fullkomnar vélarfrá Bretlandi og gat þá brætt síld. Í áratugi höfðu Hafnfirðingar getað veitt grásleppu í grunnvatninu við Hvaleyrarósin þar sem verksmiðjan reis. Úrgangur frá verksmiðjunni breytti lífríkinu í ósnum svo að Grásleppan hvarf. Þegar bræðslulyktin sveif yfir bæinn var ekki talað um óþef heldur „peningalykt“. Árið 1989 sameinaðist Lýsi og Mjöl, Síldar- og fiski-mjölsverksmiðjunni í Reykjavík og varð Faxamjöl.

Myndin er tekin yfir höfnina innanverðri frá suðri. Þjóðkirkjan byggð árið 1914 fyrir miðri myndinni og Hamarinn hægra megin og þá Flensborgarskólinn. Vinstra megin trónir Fríkirkjan á Hraunprýðishólnum með fjallasýn til Esjunnar.

Skilti 2

Árið 1955 var Sjómannadagurinn haldin hátíðlegur á Óseyrartúni í „dásamlegu veðri“ með guðþjónustu og reipdrætti. Óseyri var í upphafi þurrabúð. Um 1855 bjó þar Vatnsenda Rósa með fjölskyldu sinni. Árið 1882 var Óseyrarbærinn byggður upp af timbri úr strandi St. Jamestown við Stafnes.  Ótalmörg örnefni voru í landi Óseyrar. Árið 1963 tók nýtt fiskiðnaðarhús á vegum SÍS til starfa á Óseyrartúni upp úr því hófst þar mikil uppbygging.

Guðmundur Guðmundsson sem þá var framkvæmdarstjóri Fiskveiðafélagsins Stefnis, fékk samþykkt að reisa hús úr steinsteypu á lóð sinni við Ölduslóð 40 í ágúst 1954. Hönnuður hússins var Sigvaldi Thordarson arkitekt. Guðmundur varð síðar sparisjóðsstjóri Sparisjóðs Hafnarfjarðar til lok árs 1985. Húsið stendur enn en hefur tekið nokkrum breytingum frá upphaflegu útliti.

 

Skilti 3

Vesturhamar í klakaböndum. Þegar legu Strandgötunnar var breytt var brotið úr hamrinum þannig að gatan gæti legið meðfram höfninni en ekki upp og yfir hamarinn. Vesturhamar hafði gengið undir nöfnunum Sjávarhamar og Skiphamar en á þessum slóðum hafði Bjarni Sivertsen, faðir Hafnarfjarðar, skipasmíðastöð um 1800 – 1835.

Þrjú myndarleg hús í götumyndinni. Tvílyfta húsið hægra megin við miðju var upphaflega pakkhús á einni hæð en var hækkað um 1895 með íbúð á efri hæðinni en verslunar- og skrifstofuhúsnæði á neðri hæðinni. Miðjuhúsið var byggt sem íbúðarhús og með fjósi vinstra megin. Þessi tvö hús voru hluti af Milljónafélaginu sem Thor Jensen og P.J.Thorsteinsson ráku um 1904. Húsið lengst til hægri er elsta húsið af þessum þremur, byggt 1841 af Mathias Mathiesen sem hafði sama ár fengið borgarabréf. Í manntali var þetta svæði nefnt „Miðfjörður“. Búið var á tímabili í öllum húsunum en um 1930 hafði Vélsmiðja Hafnarfjarðar skrifstofur sínar í Mathiesens-húsi. Tvílyfta húsið var rifið eftir að kviknaði í því í desember 1970. Þegar hús fengu númer við götur árið 1911 urðu þessi hús Strandgata 50a ,b og c. Nú er þarna veitingastaðurinn Fjörukráin.

Skilti 4

Kaldársselsrétt var vígð 2. september 1955. Myndin er tekin á vígsludaginn en réttin var tekin í notkun með viðhöfn sem fólst m.a. í því að draga fána að húni á þrem stöngum. Fjáreigendur í Hafnarfirði, Garðabæ og í Bessastaðahreppi kostuðu og stóðu að framkvæmdinni þannig að sameiginlegur Fjallskilasjóður kostaði „almenninginn“ en einstakir fjáreigendur, kostuðu gerð dilkanna, og áttu þá. Þeir sem áttu fáar kindur sameinuðust um að eiga saman einn dilk.

Sumardvalarheimilið Glaumbær í gömlum sumarbústað Theodórs Mathiesen í Óttarstaðalandi. Heimilið starfaði á hverju sumri frá 1957 til 1968 en þá hætt vegna hugsanlegra mengunar frá Álverinu í Straumsvík.

Skilti 5 - 9

Skilti 5

Gróðurhús í Krýsuvík. Árið 1946 var Krýsuvík og Stóri-Nýibær innlimað í lögsagnarumdæmi Hafnarfjarðar. Strax var hafist handa við að koma upp og stofnsetja garðyrkjustöð fyrir Hafnarfjarðarbæ. Íbúðarhús fyrir garðyrkjustóra og starfsmenn garðyrkjustöðvarinnar reis ásamt tveimur gróðurhúsum sem voru tekin í notkun árið 1949. Þar voru ræktuð blóm og tómatar sem selt var í blómabúðinni Sóley við Strandgötu 17 í Hafnarfirði.

Hverahlíð, skátaskáli Hraunbúa í Krýsuvík byggður árið 1946. Í skálanum var eldhúsaðstaða og gott rými fyrir kvöldvökur en í risinu var svefnloft fyrir allt að 15 manns. Skálinn hefur nú verið rifinn.

Skilti 6

Hamarskotslækur spegilsléttur. Hamarskotshamarinn ber við himinn. Raftækjaverksmiðjan og Mjólkurstöðin sem byggð var árið 1937. Þar var mjólkin gerilsneydd og seld.  Mjólkurstöðin var brotin niður árið 1981. Á milli Rafha og Mjólkurstöðvarinnar er láreist íbúðarhús, bæjarbyggingin, félagslegt úrræði Hafnarfjarðar byggt árið 1918. Byggingin var reist upp að steinhlöðnu húsi Jóns Jónssonar frá Gróf.

Hamarskotslækur á lygnum degi. Raftækjaverksmiðjan Rafha í forgrunni og hús við Öldugötuna flest með valma- eða mænisþaki. Hamarinn áður en farið var að gróðursetja tré í hlíðum hans. Raftækjaverksmiðjan tók til starfa árið 1937 í hluta þess húss sem er á myndinni.

Skilti 7

Sýslumannstúnið á björtum sumardegi. Þjóðkirkjan til hægri, byggð árið 1914, hús við Strandgötu fyrir miðri mynd en vinstra megin eru fiskþvotta-og verkunarhús Einars Þorgilssonar.

Myndin er tekin við Flensborgarskólann. Horft er yfir Brekkugötu niður á Syðri Strandgötu, yfir miðbæinn og vestur að Vesturbærnum.  Thorsplanið og fjaran eins og hún leit út áður en Fjarðargatan var lögð.

Sumarlega klædd stúlka gengur um vel hirt Sýslumannstúnið og börn að leik við Sýslumannshúsið sem stendur á hlöðnum kjallara. Húsið byggði Franz E. Zimsen 1887-1888 hann hafði verið settur sýslumaður yfir Gullbringu og Kjósarsýslu árið 1886. Síðar þjónaði húsið sem lögreglustöð og bifreiðaeftirlit. Árið 1993 var húsið flutt á steyptan kjallara við Suðurgötu 11.  Til hægri er Barnaskólahúsið upphaflega byggt af Jóhannesi Reykdal árið 1902 það var svo stækkað árið 1921 eftir teikningu Guðjóns Samúelssonar húsameistara ríkisins. Skólabörnum fjölgaði og nýr barnaskóli var byggður árið 1927 á Gerðistúninu. Gamla Barnaskólahúsið var rifið árið 1972.

Ungar „barnapíur“ á Syðri Lækjargötu, virða fyrir sér endur á Hamarskotslæknum. Fyrir miðri myndinni er íþróttahúsið sem Jóhannes Reykdal byggði árið 1922. Húsið stóð áður við Bröttugötu hjá gamla Barnaskólanum en var flutt á þennan stað um 1930

 

Skilti 8

Nú má afgreiða sig sjálfur með vörur í verslun Kaupfélags Hafnfirðinga á Strandgötu 28. Árið 1945 varð Hafnarfjarðardeild „Kron“ að Kaupfélagi Hafnfirðinga. Fyrstu matvöru-kjörbúð landsins opnaði Kaupfélag Hafnfirðinga í nóvember 1955 en á tímabili voru starfræktar þrjár kjörbúðir í Hafnarfirði. Kaupfélag Hafnfirðinga sameinaðist Kron árið 1988, með fullum réttindum og skildum í nokkur ár þar til það lognaðist út af.

Strandgata í kringum 1950. Prúðbúið fólk á rölti um Strandgötuna og drengir á hjólum. Hamarskotslækur rennur í manngerðum farvegi meðfram götunni. Timbur- og steingirðing framan við  eitt íbúðarhúsið. Tvílyfta húsið fyrir miðri myndinni, gekk undir nafninu „Skálinn“ dregur nafn sitt af veitingasölu sem þar var um miðbik síðustu aldar. Meðal íbúa í „Skálanum“ árið 1917 voru V. O. Bernhöft bakari og fjölskylda einnig bjuggu þar Edvard Morthens og hans fjölskylda.

Búsáhaldadeild Stefáns G. Sigurðssonar sem var til húsa á Strandgötu 39, „Stebbabúð“. Á myndinni eru Stefán, Bryndís Stella Matthíasdóttir (1930-2000) og Geirrún Marsveinsdóttir (1938).  Starfsfólkið gæðir sér á vöfflu með rjóma og drekkur Coca Cola úr glerflösku. Bollar, diskar og ýmislegt til heimilishalds í hillum ásamt jólakúlum og skrauti.

Sigurbjörn Magnússon rakari, snyrtir hár Guðmundar Guðgeirssonar sem einnig var rakari. Myndin er tekin árið 1958  á rakarastofu Guðmundar sem hann hafði bakvið Strandgötu 4. Guðmundur varð hárskerameistari árið 1941, árið eftir keypti hann rakarastofu Helga Jóhannessonar á Austurgötu 7 en var farinn úr bænum árið 1943. Hann var kominn aftur árið 1955 og starfaði þá hjá Sigurbirni á Strandgötu 7 þar til hann opnaði eigin rakarastofu á Reykjavíkurvegi 3. Eftir að hafa rakarastofuna  bakvið Strandgötu 4 flutti Guðmundur stofuna á Strandgötu 37 þar sem hann starfaði fram til ársins 1980 er hann hætti störfum.

Skilti 9

Loftmynd tekin m.a. yfir Raftækjaverksmiðju Hafnarfjarðar, Rafha. Á myndinni sést höfnin og hennar athafnarsvæði mjög vel, svo og Hvaleyrin, Hamarinn og lækurinn. Bæjarútgerðin er lengst til hægri og fyrir miðri mynd er Hafnarfjarðarkirkja, Lækjarskóli og Bókasafn Hafnarfjarðar við Mjósund. Höfnin  þótti sú allra besta frá náttúrunnar hendi og gerði Hafnarfjörð að eftirsóttum verslunarstað fyrir nokkrum öldum síðan.

Einarsreitur og Einarsverslun. Verslunarhúsið lét Einar Þorgilsson reisa árið 1907. Húsið var m.a íveruhús verslunarstjóra, verslun og  pakkhús en í hægri enda hússins var brauðbúð og eru innréttingarnar að mestu leiti þær sömu og frá upphafi. Í forgrunni er líkan af  Surprise GK 4, kútter Einars Þorgilssonar. Það var fólk úr Fegrunarfélagi Hafnarfjarðar sem lögðu túnið og komu kútternum fyrir árið 1954.

Myndin er tekin frá stígnum sem liggur frá Lækjargötu upp og ofan við lóðirnar sem liggja að Brekkugötu. Fremst eru hús við Syðri Lækjargötu þá hús við Austurgötu og Skólabraut. Fyrir miðri mynd er „Barnaskóli Hafnarfjarðar“ byggður árið 1927 eftir teikningum Einars  Erlendssonar hjá húsameistara ríkisins. Nafni skólans var breytt í „Lækjarskóli“ eftir að nýr barnaskóli reis árið 1961 á Öldum en sá ber nafnið Öldutúnsskóli.

Skilti 10 - 14

Skilti 10

Myndin er tekin á hamrinum rétt við Flensborgarskólatröppurnar. Fremst er húsaröð við Brekkugötuna en vinstra megin á myndinni má sjá skólahús St. Jósepssystra, sem nú er horfið. Lengra er horft yfir á holtið þar sem fyrstu húsin eru í byggingu og Keilir ber við himinn.

Jón Bergsteinsson var fæddur árið 1876 á Óttarstöðum hann var bóndi í Sveinskoti á Hvaleyri en kom inn til Hafnafjarðar árið 1915. Hann byggði húsið Vörðustíg 2 fyrir sig og móður sína. Húsið sem var ein hæð á steyptum kjallara var um 32 fm að grunnfleti. Hæðin skiptist í eldhús og tvö herbergi, kjallarinn og risið var notað til geymslu. Jón var bóndi, sjómaður og verkamaður, hann var ógiftur en átti syni með Kristínu Andrésdóttur verkakonu hún lést  árið 1953 en Jón árið 1960.

Um Jón orti Magnús Jónsson;

„Heiminn leit við hraun og þang,

-hauss var soginn krumminn –

Jón um Ægis víðan vang

Velgdi árarhlumminn.“

Við Lækjargötu 1955. Hundur dregur heimagerðan vagn. Vagninn smíðaði Skúli Hansen en hann var þá rennismiður hjá vélsmiðjunni Kletti sem stóð á horni Vesturgötu og Vesturbrautar. Í vagninum situr dóttir Skúla, Ann Mari 9 ára gömul. Hundurinn sem Skúli hafði þjálfað til að draga vagninn hét Bill og var af Schäfer kyni, honum hafði verið bjargað er Geysir fórst á Vatnajökli árið 1950. Hansens fjölskyldan bjó í Skálabergi sem síðar varð Stekkjarberg 11, þar eru nú fjölbýlishús.

Skilti 11

Tvö börn virða fyrir sér gosbrunninn í Hellisgerði. Það var fyrir tilstuðlan Málfundarfélagsins Magna að Hellisgerði varð að veruleika árið 1923. Styttan í gosbrunninum nefnist „Yngsti fiskimaðurinn“ eftir Ásmund Sveinsson var hún gjöf frá Bjarna Snæbjörnssyni og Helgu Jónsdóttur konu hans.

Myndin er tekin af Setbergshamri um 1955 við hlaðna girðingu sem enn má greina í landslaginu. Horft er að nýja „Kinnarhverfinu“ Lækjar- og Öldugötu og Hamrinum. Keilir ber við himinn og tankar Olíufélagsins eru komnir á Hvaleyrarholti.

Drengir að leik í fjöruborðinu fyrir neðan Thorsplanið. Nokkrir árabátar á lygnum sjónum og gamalt bólvirki. Hermannabraggi frá fyrri tíð og hús sem áður stóð við Vesturgötuna en var flutt á þennan stað um 1920. Þetta hús þjónaði sem verkamannaskýli. Húsverðir áttu þar búsetu um hríð og á efri hæðinni hafði Lúðrasveit Hafnarfjarðar æfingaraðstöðu.

Skilti 12

Yfirlitsmynd af Hafnarfirði séð af holtinu þar sem knattspyrnuvöllurinn á Hvaleyrarholti stóð. Horft er yfir ný hús við Ásbúðartröð, Íshúsið og yfir íbúðarbyggðina við Hafnarfjörð en bærinn dregur nafn sitt af firðinum og höfninni sem var svo vel úr garði gerð af náttúrunnar hendi.

Verkamannabústaðirnir við Skúlaskeið voru teiknaðir af Guðjóni Samúelssyni húsameistara ríkisins á árunum 1943-1945 en áður höfðu verið reistir bústaðir við Selvogsgötu. Árið 1959 höfðu alls verið byggðar 116 íbúðir í verkamannabústöðum en slíkt úrræði reyndist Hafnfirðingum vel.

Thorsplan í glaða sólskini og örlitlum vindi. Hafnfirðingar 50 ára afmæli bæjarins með tveggja daga hátíðarhöldum. Verið er að koma keppendum á rásstað í kappróðri, áhorfendur koma sér fyrir við enda Thorsplans. Meðal viðburða á hátíðinni var vígsla Bæjar- og héraðsbókasafnsins við Mjósund. Reykjavíkurborg færði bænum styttu „Dýrkun“ eftir Ásmund Sveinsson. Styttan stendur nú við Sólvang sem Sóltún rekur.

Skilti 13

Þessi mynd er tekin í fjörunni við Fjarðargötuna, sem þó er ekki komin á þessum tíma,  þar liggja tveir bátar og er þrír strákar að leik í kringum þá. Fyrir miðir mynd er höfnin, gamla bryggjan, norðurbakkinn er ekki komin en á honum var byrjað árið 1959. Fiskiðjuver Bæjarútgerðar Hafnarfjarðar risið en smíði þess lauk í byrjun árs 1956.

Myndin er tekin á „Nýju bryggjunni“ á milli báta sem þar liggja við vestar horft er upp og yfir hluta miðbæjarins. Fyrir miðri myndinni er lítil bygging sem stendur á „Sóley“. Þetta var blómabúð á vegum Hafnarfjarðarbæjar, þar voru seld blóm og tómatar sem voru ræktuð í gróðurhúsum sem bærinn hafði byggt í Krýsuvík árið 1959.

Hér er unnið við að malbika Vesturgötu frá Reykjavíkurvegi. Um mitt sumar árið 1959 var hafist handa við undirbúning malbikun Vesturgötu frá „Hansensbúð“ að gömlu bryggjunni. Voru olíutankar Vörubifreiðastöðvarinnar fjarlægðir og einnig „Edinborg“ gamla skrifstofubygging Bæjarútgerðarinnar hún var flutt upp að Hraunbrún og þjónaði skátafélaginu Hraunbúum i nokkra áratugi.

Skilti 14

Við bæjarmörkin í Engidal 1. júní 1958. Friðþjófur Sigurðsson þáverandi byggingarfulltrúi fékk það verkefni að útbúa vita við bæjarmörkin í tilefni af 50 ára afmæli Hafnarfjarðar. Lét hann byggja utan um tvo ljósastaura sem þar voru fyrir. Í kjölfarið fékk Friðþjófur teiknarann Ásgeir Júlíusson í samstarf til að teikna merki Hafnarfjarðarbæjar.

Vesturgata 2 byggði August Flygenring kaupmaður árið 1906 eftir að íbúðarhús hans á sama stað brann til kaldra kola. Útbygging var á húsinu með turnskrauti og ártali hússins einnig voru skreytingar fyrir ofan gluggana.  Um tíma var rekið hótel í húsinu en þegar Kaupfélag Hafnfiðrðnga keypti húsið var gluggum á neðri hæðinni breytt, skraut fjarlægt og húsinu breytt í veiðarfæra verslun. Húsið var stytt um 1970 en síðar fjarlægt vegna gatnagerðar.

Þetta hús stóð á horni Vesturbrautar og Merkurgötu. Húsið byggði Guðlaugur Guðlaugsson smiður árið 1907 fyrir sig og Sigurbjörgu Sigvaldadóttur sem varð hans lífsförunautur . Þau höfðu kynnst við réttir í Gjárétt og urðu svo bæði hjú á Setbergi hjá Halldóri Halldórssyni sem síðar var kenndur við Bergen. Guðlaugur nefndi húsið „Gjáhús“ en þegar hús fengu númer við götur árið 1911 varð húsið Merkurgata 18 enda Vesturbrautin ekki lögð þá. Íbúðarhúsið sem var úr timbri með bárujárni á suðurhlið og austurgafli var skipt í 2 herbergi og eldhús. Kjallari var undir öllu húsinu hlaðinn hraungrjóti á þrjá vegu en framhliðin var úr timbri með bárujárn yst. Gólfflötur hússins var aðeins rétt um 27 fermetrar en að jafnaði bjuggu um fjórir fullorðnir í húsinu. Breytingar höfðu verið samþykktar en árið 2004 var húsið rifið í leyfisleysi. Nú stendur þar nýtt hús.

Skilti 15 - 19

Skilti 15

Hér sést Skipasmíðastöð Hafnarfjarðar, á lóð aftan við íbúðar- og verslunarhús Jóns Mathiesen Strandgötu 4. Skálafelli RE 20 hleypt af stokkunum í júní 1943. Júlíus V. Nyborg eigandi skipasmíðastöðvarinnar gerði teikninguna af bátnum en Sigurjón Sigurðsson útgerðarmaður í Reykjavík var eigandi Skálafells.

Hafnarfjarðarhöfn í lit á góðviðrisdegi árið 1956. Smábátar í höfninni og nýja bryggjan í forgrunni. Húsin í mið- og suðurbænum með marglit húsþök. Hamarinn og Flensborgarskólinn byggður 1937, ber við himinn fyrir miðri myndinni.

Skilti 16

Magnús Ólafsson fyrir utan Krýsuvíkurkirkju. Þegar Magnús var 15 ára gerðist hann vinnumaður hjá Árna Gíslasyni sýslumanni í Krýsuvík. Magnús kvæntist Þóru Þorvarðardóttur í Krýsuvíkurkirkju árið 1917. Þau hófu búskap í Suðurkoti í Krýsuvík en þegar börnin komust á skólaaldur flutti Þóra með þau inn í Hafnarfjörð. Magnús bjó áfram í Krýsuvík, í Krýsuvíkurkirkju sem hafði verið afhelguð árið 1929 og því hægt að nýta hana til búsetu.

Rannveig Þorsteinsdóttir kom til Hafnarfjarðar árið 1916 hún gerðist vetrarstúlka hjá Grími Jónssyni sjómanni sem þá leigði á Brekkugötu 7 ásamt syni sínum og föður. Árið 1918 lést Grímur og tók þá Rannveig drenginn að sér og ól hann sem sinn eigin. Drengurinn var alnafni móðurafa síns, Nicolaj Sofusar Berthelsen sem var danskur að ætt. Hann var fyrsti málarameistarinn sem starfaði á Íslandi. Árið 1926 lét Rannveig reisa hús á fiskreit Brydeverslunarinnar, vestan Reykjavíkurvegar eftir teikningu Ásgeirs G. Stefánssonar, það er nú Nönnustígur 5.

Um Rannveigu orti Magnús Jónsson;

„Rannveig hafði borgfirzkt blóð,
Bars þar skyr á diski.
Aðra tíma ársins hlóð
Akurgerðisfiski.“

Jón Jónsson var fæddur á Yzta Skála undir Eyjafjöllum árið 1869. Hann ólst upp á Sauðhúsvöllum og kom til Hafnarfjarðar ásamt tveimur fóstursystrum sínum árið 1929. Fóstursystkinin þrjú létu byggja húsið Öldugötu 9 eftir teikningu Ásgeirs G. Stefánssonar og bjuggu þar saman alla tíð. Þau nefndu húsið Velli eftir uppeldisbæ þeirra.  Jón var mállaus frá fæðingu. Hann varð fyrir því óhappi að slasast töluvert þegar hann varð á milli uppskipunarkrana og báts árið 1942. Jón lést árið 1949.

Um Jón orti Magnús Jónsson;

„Furðu glaður gekk um frón,
gaf hann lítt um prjálið,
Eyjafjöllum undan,
Jón ekki hafði málið“.

Gísli Sigurgeirsson (1893-1980) borinn og barnfæddur Hafnfirðingur. Faðir hans hafði byggt hús á mörkum Garðakirkjulands og Akurgerðis og nefndi húsið Mörk. Þaðan kemur nafnið á Merkurgötu. Gísli lauk kennaraprófi í Flensborg árið 1911. Eftir að starfa sem kennari í nokkur ár fetaði hann í fótspor föður síns og gerðist vegavinnuverkstjóri. Hann kvæntist Jensínu Egilsdóttur árið 1925 og bjuggu þau alla tíð á Strandgötu 19.

Um Gísla ort Magnús Jónsson;

„Gísli móti víni vann,
Viðkvæmur en glaður.
Verkstjórn stundaði hafði hann.
Hæfileikamaður. „

 

Skilti 17

Lítill stór stærri og stærstur. Bátar af ýmsum gerðum og stærðum við festar við gömlu bryggjuna en nýja bryggjan sést fjær. Eikarbáturinn Svanur GK 360 fyrir miðri mynd. Svanur var smíðaður í Hafnarfirði árið 1953, eigandi hans var Þórður Jónasson á Stóru Vatnsleysu.

Dýpkunarskipið Grettir, sem smíðaður var í Englandi árið 1947, fyrir íslensku vitamálastjórnina, við norðurhöfnina eftir að hafnarframkvæmdum var að mestu lokið. Framkvæmdir við norðurbakkann hófust í maí 1959 og þeim talið lokið í nóvember 1960 þegar Langjökull lagðist að bryggju fyrst allra skipa. Upphaflega átti að nota efnið sem dýpkunarskipið næði af botni hafnarinnar og flytja það yfir þilið en þegar það kom í ljós að efnið var einungis leðja og ónothæf sem uppfyllingarefnivar var ráðið í að taka létt hraunefni úr Kapelluhrauni og Hraungjallshólum en malarefnið af Hvaleyri. Langjökull var smíðaður í Danmörku árið 1959 og var stærsta flutningaskip Íslands.

Skilti 18

Bjarni Kristjánsson (1860-1949) kom ásamt fjölskyldu sinni til Hafnarfjarðar snemma árs 1903. Ásamt félaga sínum Magnúsi Guðmundssyni reisti hann hús sem gekk undir nafninu „Félagshúsið“. Bjarni og Markús höfðu báðir verið í Kálfatjarnarsókn. Þegar hús fengu númer við götur varð Félagshúsið að Miðhverfi 2 en er nú Hellisgata 5b.

Um Bjarna orti Magnús Jónsson;

„Bjarna vítt um svalan sjá
Sjaldan trú´ég brygði.
Béringstanga fluttur frá
Félagshúsið byggði.“

Hinrik Halldórsson frá Þúfukoti í Kjós, kvæntist Ólafíu Þórarinsdóttur. Þau komu til Hafnarfjarðar um 1923 og bjuggu fyrst á Hörðuvöllum II. Hinrik starfaði við alla almenna verkamannavinnu. Hann lést árið 1953, 91 árs gamall.

Um Hinrik samdi Magnús Jónsson;

„Þekkist bærinn Þúfa‘ í Kjós,
Þar var Hinrik fæddur.
Fyrir sviðin hlaut hann hrós.
Hagmælskunni gæddur.“

Sigríður Erlendsdóttir (1892-1980) var á 12 ára gömul þegar hún á fardögum, gekk með móður sinni frá Höfnum til Hafnarfjarðar. Erlendur faðir hennar hafði komið nokkru áður til starfa hjá August Flygenring. Hjá Flygenring fékk Erlendur lán til að reisa fjölskyldunni bæ sem nú er Kirkjuvegur 10. Sigríður var alþýðukona, starfaði við alla almenna fiskvinnslu, hún bar út Alþýðublaðið og var ein þeirra sem stofnuðu fyrsta barnaheimilið í Hafnarfirði, á Hörðuvöllum. Sigríður eftirlét Hafnarfjarðarbæ að öllum sínum eigum en hún var ógift og barnlaus.

Um Sigríði orti Magnús Jónsson;

„Siggu Erlends muna má,
Minnti‘ á enska „lafði“.
Karlmönnum hún andúð á
Eiginlega hafði.“

Þegar Guðrún Magnúsdóttir kom til Hafnarfjarðar ásamt manni sínum Jóni Þórðarsyni settust þau fyrst að á Mölinni sem síðar varð „Fjörukráin“. Þau komu frá Hliði á Álftanesi og fluttu þaðan hús sem þau komu sér upp á Kirkjuvegi 3, þau voru ávallt kennd við Hlið. Hjá þeim var fóstursonur þeirra, Árni Þorsteinsson sá er stofnaði Hafnarfjarðarbíó. Guðrún lést 90 ára gömul árið 1947.

Um Guðrúnu orti Magnús Jónsson;

„Guðrún veitul greiða bjó,
Gest ef þangað bæri.
Hjartarými hafði, þó
Húsrúm lítið væri.“

Skilti 19

Unnið að uppskipun um borð í Hafbjörgu GK 7. Hafbjörg sem var 58 tonn var smíðuð í skipasmíðastöð Júlíusar Nýborg árið 1947 en eigandinn var Bátafélag Hafnarfjarðar/ Bjarg hf.

Botnvörpungurinn Venus GK 519 hafði legið við akkeri í Hafnarfjarðarhöfn í nokkur ár en slitnaði upp í aftakaveðri sem gekk yfir í desember 1956 og rak í fjöruna norðan við hafnargarðinn. Venus var sjötugasti og fimmti togari landsins skráður árið 1930 og var mikið happaskip. Brotnaði bæði yfirbygging og botn togarans og hann var talinn ónýtur en samt sem áður auglýstur til sölu í því ástandi sem hann var eftir að hafa legið og velkst um í brimgarðinum. Óveðrið var þvílíkt að sjór gekk á land, flæddi inn í hús og ruddi niður malarkamba.

Skilti 20 - 22

Skilti 20

Sigurður Jónsson fiskmatsmaður, með djúpar hafnfirskar rætur, átti ættir að rekja til hins danska Kristjáns Velding kaupmanns í Hafnarfirði. Sigurður var  jafnan nefndur „Siggi lóðs“ þó hann starfaði aldrei sem slíkur en faðir hans og bróðir voru báðir „lóðsarar“.  Sigurður  byggði bæ og síðar hús þar sem nú er Austurgata 29b.

Um Sigurð Jónsson orti Magnús:

„Sigurður til Ránar rann,
Rólegt hafði sinni.
Skuld við Einar skrifa vann
Skýru rithöndinnni.“

María Sigurborg Sveinsdóttir fædd og uppalin í „Gerði“ sem nú er Hverfisgata 52a. Hún giftist Stefáni Grímssyni árið 1904. Þau reistu sér bæ þar sem lækjarfarvegir mættust og nefndu bæinn „Lækjarmót“, þegar hús fengu númer við götur varð bærinn að Skuldarhverfi 1 en svo Suðurgata 85. Stefán léstu í lok árs 1918 varð María þá að sjá dætrum þeirra farborða með hvers kyns verkavinnu sem til féll.

Um Maríu orti Magnús Jónsson;

„Oft með heyskaps amboðið,
Eða fisk í hendi,
María, sem margur við
Mýrarjarðveg kenndi.“

Vilborg Árnadóttir var borin og barnfæddur Hafnfirðingur hún fæddist árið 1862, giftist Guðmundi Jónssyni sjómanni árið 1887, þau komu sér upp bæ er nefndur var Hóll á sama stað byggðu þau síðar hús sem nú er Hverfisgata 13. Vilborg var ein af stofnendum „Verkakvennafélagið Framtíðin“ og tók virkan þátt í störfum þess. Mann sinn missti Vilborg árið 1935 en þau höfðu verið gift í um 50 ár. Vilborg lést árið 1948.

Um Vilborgu orti Magnús Jónsson;

„Vísu kvað hún Vilborg títt,
Vílað ei né fjasað.
Sjófang handlék saltað, nýtt,
Sigið, hert og kasað.“

Guðrún Þorleifsdóttir fæddist í Rútstaðasuðurhjálegu árið 1873. Hún var hjá foreldrum sínum í Vatnsholti þar til hún kom til Hafnarfjarðar rétt fyrir 1900 til að ganga í Flensborgarskóla en síðar lærði hún fatasaum í Reykjavík og starfaði við það þar til hún giftist Gísla Jónssyni. Eftir að Gísli lést var heimilið tekið upp en Guðrún hélt yngsta barninu, Ingveldi. Saman bjuggu þær víða og þar á meðal í Flensborg eftir að nýr skóli hafði verið byggður. Ingveldur gaf út bókina Myndir og minningarbrot en þar lýsir hún lífi þeirra mæðgna í Hafnarfirði.

Um Guðrúnu orti Magnús Jónsson;

„Unni búskap alla stund,
Ákveðin við dróttir,
Hljóp um Vatnsholts græna grund
Guðrún Þorleifsdóttir“

 

Skilti 21

Stórkostleg tveggja daga hátíð var haldin 31.maí og 1. júní í tilefni af 50 ára afmæli Hafnarfjarðarbæjar árið 1958. Á dagskránni var m.a. vígsla Bæjar- og bókasafnsins í Mjósundi. Knattspyrnukeppni, bæjarkeppni í sundi, fimleikar, skrúðganga og kappróður. Hér er verið að undirbúa árabáta fyrir kappróður.

Tveir aldnir höfðingjar í sínu versta ástandi. Til vinstri Gamli- Ford Bjarna

Erlendssonar í Víðistöðum. Bíllinn var einkum notaður síðustu árin við kartöfluupptöku

enda komin á járnhjól að aftan. Var síðar gerður upp af mikilli nákvæmni af Pétri

Jónssyni, og er nú á samgöngusafninu að Skógum. Bíllinn til hægri, Reykdalsbíllinn Ford 1931.

Hann var seinna gerður upp í umsjón Jóhannesar Einarssonar af Iðnskólanemum og fleirum.

Skilti 22

Óskar Kr. Sigurðsson (1913-1977) við hænsna- og alifuglahús sitt  í útjaðri Hafnarfjarðar.  Hann kom til Hafnarfjarðar árið 1919 og bjó lengst af á Kirkjuvegi 6 (Daðakot). Óskar starfaði í áratugi fyrir Hafnarfjarðarbæ m.a. við vatnsflutninga.

Þegar þessi mynd er tekin á mölunum um 1956 stóðu enn nokkur af þeim fiskverkunarhúsum sem August Flygenring lét reisa um 1900. Hlutafélagið Malir var stofnað árið 1940 af m.a. Óskari Jónssyni í því skyni að reka fiskverkun á Langeyrarmölum. Hlutafélagið Fisk stofnaði Óskar ásamt Ásgeir G. Stefánssyni og fleirum árið 1947 og hóf framleiðslu til útflutnings. Hraðfrystihúsið Langeyri var þá til húsa á Langeyrarmölum frá 1969 til ársins 1975. Á þessum stað eru nú fjölbýlishús við Herjólfsgötu 26 til 40.